Viktor Mataja

Ticari bir eğitimin ve Viyana'da hukuk öğreniminin ardından Mataja, Viyana Ticaret Odası'ndaki görevinin yanı sıra toprak rantı ve girişimci kârı üzerine bir çalışmayla doçentliğini tamamladı. Geniş yelpazeli yayın faaliyeti içinde, marjinal fayda öğretisine dayanarak modern hukuk iktisadının zeminini hazırlayan çığır açıcı eseri Recht des Schadenersatzes vom Standpunkt der Nationalökonomie (Tazminat Hukukunun Millî İktisat Açısından İncelenmesi, 1889) özellikle öne çıkar. Olgunluk yıllarında, Almanca konuşulan bölgede »ilan işleriyle« ilk ilgilenenlerden biri oldu ve Reklame (Reklam) ile modern reklam biliminin kurucu belgesini ortaya koydu. Yaşamının sonuna doğru, kendi katkılarını da eklediği bir Lehrbuch der Volkswirtschaftspolitik (Millî İktisat Politikası Ders Kitabı, 1931) yayımladı. Mataja tepeden tırnağa bir bürokrasi adamıydı. Önce şube müdürü, sonra iki kez ticaret bakanı (1909 ve 1911) ve nihayetinde Statistische Zentralkommission (Merkezî İstatistik Komisyonu) başkanı oldu (1914-1917 ve 1919-1922). Savaşın sonuna doğru sırasıyla ticaret bakanı, bakanlık görevi olmayan bakan ve »Sosyal Refah« bakanı olarak görev yaptı; bu sonuncusu bir Avrupa sanayi ülkesindeki ilk örnekti. İstatistik çalışmaları, çok yönlü ve özgün düşünürü işveren ve işçi temsilcileri için değer verilen bir ortak hâline getirdi; »üçüncü kamp« onun Alman-Avusturya merkeziyetçiliğini takdirle karşıladı. İşte tam da bir Avusturya Okulu temsilcisi, böylece sonraki sosyal ortaklığın çekirdeğini yaratmış oldu. Mataja'nın yaşam öyküsü bizi, »warfare« ile »welfare« kavramlarının pekâlâ aynı devlet doktrininden kaynaklanabileceği yolundaki dikkat çekici görüşle zenginleştirir.